IZ MOJE DUŠE

lapot izmedju legende i stvarnosti

dobojka | 12 Decembar, 2021 12:54

Obredi zrtvovanja su se izvodili na mnogo nacina i iz mnogo razloga . A da li je nacin ubijanja

staraca postojao i u srpskom narodu . Obicaji zrtvovanja ljudi spadaju u najstrasnije i

najtajanstvenije djelalatnosti u istoriji civilizacije . Ako razmisljamo o ovim jezivim

dogadjajima obicno ih povezujemo s drustvima vrlo razlicitim od naseg i udaljenim

hiljadama kilometara u prostoru ili stotinama cak i hiljadama u vremenu . Iako je zrtvovanje

jeziv dogadjaj sam po sebi tradicija ubijanja ljudi u zavisnosti od uzrasta ili drugih

karakteristika nosi jos mracniju dimenziju . Istorija prati ubijanje staraca jos od starog

veka kada su po kazivanju antickih pisaca Hesioda , Herodota , ili Strabona mnogi narodi

ubijali stare ljude na razlicite nacine . Ubijanje staraca negdje se podrazumjevalo

jednostavno izopstavanje iz zajednice i ostavljanje u sumi gdje su ovi umrli od gladi .

Neki autori poput Svetislava Prvanovica smatraju da se ovaj obicaj na nasim prostorima

zadrzao do kasnog veka i to na oblastima istocne Srbije , makedonskoj Torbesiji i delovima

Crne Gore . Starce su ubijala njihova djeca i to uglavno sjekirom ili stapom . Pre nego sto

bi smrtonosni udarac bio izveden na glavu zrtve se polagao smotuljak vune ili parce proje

preko kog se udaralo . Kako je isti autor primetio trebalo je ipak objasniti i zasto je tako

plemeniti obicaj napusten . Narodna masta ni ovdje nije zatajila . U prvoj prici

ostareli otac savetuje sina kako da se ponasa i cuva kada ode u rat . Sin odlazi u rat i

prateci oceve savete uspeva da se sacuva . Iskustvo i mudrost starijih pokazuju se kao

izrazito vredni za zajednicu i od tada praksa ubijanja staraca prestaje . Ono u sta mozemo

biti sigurno da su autori ovih legendi mozda i zeleli da poruce jeste vaznost zivotnog

iskustva koji stariji clanovi naseg drustva posjeduju . Prica o lapotu takodje na svoj nacin

podsecaju mladje generacije da vrijeme neumoljivo koraca i da ce i sami jednom biti starci

i starice koji ce zavisiti od pomoci i dobrote drugih .