IZ MOJE DUŠE

Bodjos

dobojka | 26 Februar, 2025 11:56

Sombor je vekovima eti muku mučio sa prašinom, a s jeseni i sa zime blatom i vlagom. Mada je svaka kuća imala baštu i u njoj svoje drveće i zelenilo, ulice starog gradskog jezgra, sve do poslednje trećine 19. veka, nisu bile ozelenjene. Tokom druge polovine 19. veka somborske gradske vlasti posvetile su veću pažnju pejzažnom uređenju grada, a uz drvorede dudova po ulicama periferije, na središnjim gradskim ulicama, osim na Glavnoj, bili su posađeni platani. Sedamdesetih godina 19. veka Sombor ima Odbor za ulepšavanje grada, koji vodi računa o ozelenjavanju i čuvanju posađenih sadnica i već formiranih drva. Početkom sedamdesetih godina 19. veka nastaje prvi gradski park, posađen pored železničke stanice, a 1898. g. posađen je i park oko zdanja Županije. Najveći talas ozelenjavanja grada, započetog zalaganjem mladog somborskog gradonačelnika dr Bene Čihaša, dogodio se na samom kraju 19. i početkom 20. stoleća, kada je Sombor ozelenjen mladicama bođoša (koprivića). Po somborskim ulicama i parkovima tek urbanizovanog gradskog jezgra, posađeno je više hiljada sadnica (posebno 1903. godine), za ove krajeve neobičnog i ranije nepoznatog drveta iz porodice brestova, hrapavog i mesnatog lista i prepoznatljivih bobica. Prvi somborski bođoši (Celtis occidentalis) poreklom su iz šireg porečja Misisipija (SAD) – Somborci su ih, valjda zbog bobica, s početka zvali “amerikanske trešnje”, a kasnije je posađen i manji broj sadnica njegovog evropskog rođaka (Celtis australis) – razlika između njih je u hrapavosti kore i površini lista, koji su u američkog bođoša izraženiji. Ubrzo je ovo drvo postalo ekološki znamen jednog od najzelenijih gradova u Evropi, a u hladu drvoreda njegovih raskošnih krošnji Sombor i Somborci, ranije gušeni letnjom prašinom i zimskom vlagom, utonuli su u prividan spokoj svoje zelene oaze, koji nisu mogli značajnije da naruše ni krupni svetski događaji poput ratova, promena državnih međa ili društvenih sistema. Urbani Sombor je rastao i razvijao se uporedo sa svojim bođošima i skoro da nema stare fotografije ili razglednice grada na kojoj se ne vide prvo mladice, a nešto kasnije i već formirana stabla ovog drveta. Danas se u katastru zelenila grada Sombora vodi približno 18.000 stabala, od kojih je skoro sedam i po hiljada bođoša, a kako je znatan broj stabala ovog drveta već uveliko zašao u drugi vek svog života, gradski drvoredi planski se obnavljaju mladicama bođoša. Mnoge ulice Sombora pretvorene su u duge zelene tunele koje pravi ovo drvo, koje je, vremenom, preporodilo mikro-klimu Sombora i postalo jedan od prepoznatljivih znamenja grada.